Kinh Pháp Cú Thí Dụ – Trọn Bộ

PHẬT THUYẾT KINH PHÁP CÚ THÍ DỤ

Hán dịch:

Sa Môn Pháp Cự, Sa Môn Pháp Lập

Việt dịch: Thiện Thuận, Nguyên Tạng

*

Phẩm Ba Mươi Ba- Phẩm Tượng – Thí Dụ Năm Mươi Tám

*

Thuở xưa, lúc La Vân chưa đắc đạo, tánh tình thô tháo, lời nói không thành thật. Đức Phật sai La Vân đến ở Tinh Xá Hiền Đề nhiếp tâm gìn giữ khẩu nghiệp, siêng tu học theo Kinh Giới. La Vân y giáo làm lễ ra đi. Nơi đó, La Vân suốt chín mươi ngày hổ thẹn tinh cần sám hối.

Đức Phật đến thăm, La Vân hoan hỷ ra lễ Phật, rồi bày giường dây thỉnh Phật nghỉ ngơi.

Đức Phật ngồi trên giường dây rồi bảo La Vân:

Ông hãy lấy chậu múc nước cho Ta rửa chân. La Vân vâng lời làm theo.

Rửa chân xong, Đức Phật hỏi:

Này La Vân, con có thấy nước đã rửa chân ở trong chậu không?

La Vân đáp:

Bạch Đức Thế Tôn, con có thấy.

Đức Phật hỏi tiếp:

Nước này còn có thể dùng ăn uống, súc miệng nữa không?

La Vân lại đáp:

Bạch Đức Thế Tôn, không thể. Nước này vốn sạch, giờ đã rửa chân chứa đầy bùn đất, cho nên không thể dùng.

*

Đức Phật liền dạy:

Này La Vân, ông cũng như vậy. Ông tuy là con ta, cháu của Quốc Vương, xả bỏ vinh hoa thế lợi, Xuất Gia làm Sa Môn, nhưng không tinh tấn nhiếp phục thân khẩu, bụi nhơ tam độc đầy ắp trong lòng, khác nào nước dơ trong chậu không dùng được nữa.

Đức Phật lại sai đổ nước dơ đi, rồi hỏi:

Này La Vân, chậu nước dơ đã đổ đi, vậy chậu nước không này có thể dùng đựng thức ăn được chăng?

La Vân đáp:

Bạch Đức Thế Tôn, không thể, chậu này đã mang tên chậu rửa chân từng đựng đồ dơ cho nên không thể.

Phật lại dạy:

Này La Vân, ông cũng như vậy, tuy là Sa Môn mà lời nói không thành tín, tâm tánh ương bướng không chịu siêng tu. Ông đã từng mang tiếng xấu như cái chậu rửa chân kia không thể đựng được thức ăn. Đức Phật lại dung ngón chân hất chậu văng đi, tung lên rơi xuống mấy cái, quay tròn mấy vòng rồi mới dừng lại.

Đức Phật hỏi:

Này La Vân, ông có tiếc chậu rửa chân, sợ nó bị vỡ không?

La Vân đáp:

Bạch Đức Thế Tôn, đồ rửa chân là vật rẻ tiền, trong lòng có uổng nhưng không tiếc rẻ lắm.

*

Đức Phật dạy:

Này La Vân, ông cũng như vậy, tuy làm Sa Môn mà không gìn giữ thân khẩu, nói năng thô tháo, ác khẩu làm thương tổn đến đến người khác.

Cho nên mọi người không yêu mến, bậc Trí không tiếc thương. Khi thân chết, thần thức đi khỏi phải luân hồi trong ba đường dữ, chịu sinh tử khổ não vô lượng. 

Chư Phật, Hiền Thánh đều không thương tiếc ông, như ông nói không thương tiếc chậu rửa chân. La Vân nghe nói hổ thẹn sợ hãi.

Đức Phật lại nói:

Này La Vân, hãy nghe Ta kể thí dụ:

Xưa có một vị vua nuôi được một con voi lớn dũng mãnh, giỏi xông pha trận mạc. Tính ra sức của nó còn mạnh hơn năm trăm con voi nhỏ gộp lại.

Một hôm, vua nước đó muốn hưng binh đánh vua nước đối nghịch. Vua cho voi mặc một tấm giáp sắt. Quản tượng bảo vệ voi, cột vào hai ngà là hai thanh giáo, cột vào hai tai là hai thanh kiếm rồi bốn chân cũng buộc vào bốn lưỡi đao cong, đuôi cũng buộc một cây mác sắt.

Chín món binh khí buộc vào mình voi đều rất bén nhọn. Song voi phải rút vòi vào trong, giấu kín vì đây là nơi mềm mại, hiểm yếu nếu trúng tên sẽ chết. Voi không được phép vươn vòi ra để chiến đấu. Người lính quản tượng rất mừng vì voi được bảo vệ chu đáo.

*

Khi ra trận, voi xông pha không ngại làn tên mũi đạn. Song chiến đấu một hồi lâu, voi bỗng vươn vòi đòi kiếm. Người quản tượng không cho. Hãy nghĩ xem con voi manh tợn kia không biết tiếc thân mạng hăng máu vươn vòi ra đòi kiếm gắn vào vòi để chiến đấu. Vua và Quần Thần tiếc con voi lớn này nên không cho nó ra trận nữa.

Đức Phật bảo La Vân:

Người ta dầu phạm chín điều ác, duy phải giữ gìn cửa miệng. Cũng như con voi lớn kia phòng hộ cái vòi không dùng chiến đấu. Voi giữ vòi vì sợ trúng tên chết, còn người giữ miệng vì sợ đau khổ của ba đường địa ngục, ngạ quỷ, Súc Sinh.

Người không phòng hộ miệng phạm đủ mười điều ác, như con voi kia không kể mạng, không sợ trúng tên mới vươn vòi ra chiến đấu.

Người ta cũng vậy, phạm đủ mười điều ác do không nghĩ đến đau khổ trong ba đường. Thực hành Thập Thiện, thu nhiếp thân, khẩu, ý, không phạm bất cứ điều ác nào có thể đắc đạo xa hẳn ba đường dữ, không còn tai họa sinh tử.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Ta như voi chiến

Không sợ rừng tên

Giữa hạng phá giới

Độ họ tín thành.

Như voi đã điều

Vua vừa ý cỡi

Người điều phục quý

Nhờ giữ tín thành.

La Vân nghe được những lời dạy bảo ân cần tha thiết của Đức Phật vô cùng cảm kích, tự khích lệ ghi nhớ mãi không quên. Từ đó tâm ông trở nên nhu hòa nhẫn nhục như đất. Ông tinh tấn tu hành, thức tưởng vắng lặng chứng quả A La Hán.

*

PHẬT THUYẾT KINH PHÁP CÚ THÍ DỤ

Phẩm Ba Mươi Ba- Phẩm Tượng – Thí Dụ Năm Mươi Chín

*

Thuở xưa, Đức Phật trú tại Tinh Xá Kỳ Thọ thuộc nước Xá Vệ vì bốn bộ đệ tử, Trời Rồng Quỷ Thần, vua chúa quan dân diễn nói Chánh Pháp.

Lúc đó có một vị Trưởng Giả Cư Sĩ tên là Ha Đề Đàm đến chỗ Đức Phật, đảnh lễ ra mắt xong rồi quỳ xuống chắp tay bạch:

Bạch Đức Thế Tôn, con từ lâu đã thừa ân giáo hóa, mong được đến hầu cận ra mắt tôn nhan. Song vì việc riêng bó buộc, nên giờ đây mới đến được. Xin Ngài từ bi tha thứ.

Đức Phật bảo ông ngồi xuống, hỏi thăm từ đâu đến, tên họ là gì.

Trưởng Giả quỳ đáp:

Con vốn gốc Cư Sĩ, tên là Ha Đề Đàm. Lúc trước làm nghề huấn luyện voi cho Tiên Vương.

Đức Phật hỏi:

Này Cư Sĩ, phép huấn luyện voi có mấy việc?

Đáp:

Thường có ba việc để điều phục voi lớn.

Ba việc đó là:

1. Dùng móc thép móc vào miệng, rồi khớp dây dàm vào.

2. Cho nó ăn ít, thường để bị đói.

3. Dùng gậy đánh nó thật đau.

Do ba việc này có thể điều phục được voi.

Đức Thế Tôn lại hỏi:

Ba việc trên có tác dụng gì?

*

Vị ấy đáp:

Dùng móc thép móc vào miệng để chế phục sự cang cường. Không cho ăn uống để thân thể suy yếu, dễ dạy. Còn đánh đập chính là để chế phục tâm nó. Nhờ vậy mà điều phục được voi.

Đức Phật lại hỏi:

Điều phục voi như vậy dùng để làm gì?

Vị ấy đáp:

Điều phục voi rồi có thể để Vua cỡi, cũng có thể để ra trận. Ta có thể điều khiển nó tới lui không có gì trở ngại.

Đức Phật lại hỏi:

Chỉ có cách này, còn có cách điều phục nào khác không?

Vị ấy đáp:

Cách điều phục voi chỉ như vậy thôi.

Đức Phật bảo:

Này Cư Sĩ, ông có thể điều phục voi, vậy có thể tự điều phục mình được không?

Vị Cư Sĩ đáp:

Con không biết ý nghĩa tự điều phục mình như thế nào, xin Đức Thế Tôn giảng nói chỗ chưa được nghe.

*

Đức Phật dạy:

Này Cư Sĩ, Ta cũng có ba việc dùng để điều phục tất cả mọi người và dùng để tự điều phục mình đến được vô vi.

1. Lấy chí thành điều phục khẩu nghiệp.

2. Lấy từ bi trong sạch điều phục tâm cang cường.

3. Lấy trí tuệ diệt trừ ngu si che ngăn của ý chí.

Hành trì ba việc này sẽ độ thoát tất cả, lìa ba đường ác, tự đến vô vi, không còn sinh tử ưu bi khổ não.

Bấy giờ Đức Thế Tôn liền nói kệ:

Như voi tên Hộ Tài

Khó kiềm chế hung hăng

Khớp miệng chẳng cho ăn

Vẫn khăng khăng nết cũ.

Ý điều phục thuần thục

Thường hành hạnh an vui

Hàng phục hết kết sử

Như voi thuần nhờ móc.

Vui đạo, không phóng dật

Thường phòng hộ tự tâm

Sẽ nhổ được thân khổ

Như voi ra khỏi hầm.

Tuy thường điều voi

Mới cỡi đã luyện

Voi loại giỏi nhất

Không bằng tự điều.

Voi không thong thả

Là người chưa đạt

Làm người tự điều

Mới đạt điều thuật.

Cư Sĩ nghe kệ xong vô cùng hoan hỷ, buông bỏ tình tưởng, đắc được pháp nhãn. Vô số người nghe pháp cũng được thấy đạo.

*

(Kinh Pháp Cú Thí Dụ – Hết Phẩm Ba Mươi Ba)