Thiền định là gì

Thiền định là cách giữ thân xác, hơi thở và tâm thức của mình luôn an trú trong hiện tại. Nghĩa là ta nhiếp tâm chẳng để cho ngoại cảnh lay động, xa lìa hết thảy các tán loạn, giữ cho tâm vắng lặng.

Tâm an trú trong hiện tại có nghĩa đơn giản nhất là tâm như như bất động. Cho dù bên ngoài xảy ra bất cứ điều gì: Nóng, lạnh, đói, khát, ồn ào náo loạn… tâm ta vẫn an nhiên tự tại. “Đói ăn, khát uống và mệt thì nghỉ, tâm không khởi phân biệt hay mong cầu gì khác.” Đây là khái niệm cơ bản nhất về Thiền Định. Đạt được mức cơ bản này thôi đã vô cùng khó rồi, chứ không phải ngồi xếp bằng, mắt lim dim là Thiền Định như bạn nghĩ đâu nhé!

Thiền định là gì
Thiền định là gì

Đại lược về Thiền Định

Hòa Thượng Hư Vân bảo: “Chữ Thiền vốn là tiếng Phạn, dịch là thiền na, nghĩa là tỉnh giác. Trong thiền lại có thiền đại thừa, thiền tiểu thừa, thiền cõi hữu sắc, thiền cõi vô sắc, thiền Thanh Văn, thiền ngoại đạo v.v…Thiền trong tông môn, gọi là Vô Thượng Thiền. Nếu có người tham thấu nghi tình, ngồi tòa thiền cắt đứt mệnh căn, tức đồng Như Lai không khác.”

Trong tam vô lậu học “Giới, Định, Huệ” thì Thiền Định đóng vai trò vô cùng quan trọng. Bởi nếu không có Định tất Huệ vô phương khai mở. Mà trí Huệ không có thì Khai ngộ chỉ là lời chót lưỡi đầu môi, bàn đến “Kiến tánh thành Phật” làm chi nữa?! Tổ Thiền Tâm nói: “Người đời nay, trừ một vài vị Thánh nhơn ứng thân thị hiện để làm mô phạm cho quần chúng. Ngoài ra các vị khác tu thiền, chỉ tạm được thân tâm an tĩnh hoặc thấy thiện cảnh giới là cùng!” Ngộ đạo còn chẳng có người huống nữa là chứng đạo mà thoát khỏi sanh tử luân hồi đó ư?

Bởi vậy nên thế gian nếu có người từ “Thiền” mà “Nhập Định” thì là việc kinh Thiên động Địa. Nếu chẳng Phải bậc Long tượng trong Phật pháp ắt phải là bậc Hóa Thân Bồ Tát dụng công.

Cho nên nếu bạn tập Thiền Định chơi chơi cho vui khỏe thì chẳng nói làm gì. Nếu vì để giải thoát khỏi sanh tử luân hồi, nhất định phải đọc bài này! 

Thiền Định để liễu sanh thoát tử vô cùng khó

Đường lối thường thức của các môn tu Thiền là Chỉ và Quán. Khi hạ thủ dụng công, trước tu Chỉ, kế tiếp Quán. Hoặc trước tu Quán, kế tiếp Chỉ. Lần lần tiến đến “trong Quán có Chỉ, trong Chỉ có Quán.” Khi tới trình độ “Chỉ Quán không hai, định huệ tịch chiếu” mới gọi là bước vào cảnh giới tự tâm. Rồi từ đó về sau, nếu mỗi đời đều tiếp tục tinh tấn tu hành, theo như trong kinh luận nói, phải trải qua một muôn đại kiếp mới lên ngôi Bất Thối Chuyển.

Thiền môn có ba cửa ải phải vượt qua là: Bản Tham quan, Trùng quan và Lao quan. Người tu thiền tham thoại đầu đến khi phá được nghi tình, tỏ suốt ý tây lai. Nhìn rõ mặt mày trước khi cha mẹ chưa sanh, tức đã vượt qua cửa ải thứ nhứt, gọi là “Phá Bản Tham”. Đến trình độ này, dù đã dứt được tưởng tâm hư vọng từ vô thỉ. Nhưng còn cảnh giới năng sở đối đãi của quán trí, hãy chưa tuyệt tướng quên tình. Cho nên tuy đã vô tâm cùng thế sự, nhưng đối với đại đạo vẫn cách một lớp cửa dày dặn trập trùng.

Muốn thoát luân hồi, phải dứt trừ kiến hoặc và tư hoặc. Nhưng theo lời cổ đức: “Ngăn được kiến hoặc khó như ngăn chận dòng nước mạnh từ bốn mươi dặm xa chảy lại,” huống chi là diệt trừ và kế đến dứt cả tư hoặc ư?

Người tu Thiền định nên kiêm thêm môn Tịnh Độ

Thời mạt pháp tu Thiền định cực khó để được giải thoát. Bởi môn này duy chỉ dùng tự lực của mình, không nương nơi Tha lực của Phật. Bởi vậy nên Kinh Đại Tập đức Phật huyền ký: “Đời mạt pháp người tu thì nhiều nhưng khó có ai đắc đạo.”

Khi chưa chứng đạo, nếu còn nghiệp lực nhỏ như sợi tơ cũng bị luân hồi. Dù có một vài vị ngộ đạo, nhưng ngộ chưa phải là chứng. Chỉ do sức định chế phục nghiệp thức khiến cho lắng động lại, nên tạm được khai tâm. Dù thế lúc chuyển sanh vẫn còn bị hôn mê không được tự tại. Đến kiếp sau, duyên tiến đạo thì ít cảnh thối đạo lại nhiều, nguyện giải thoát đã thấy khó bảo toàn chắc chắn.

Đời mạt pháp, người tu có mấy ai ngộ đạo? Ngộ đạo không phải là dễ. Như thuở xưa, Hương Lâm thiền sư dụng tử công phu trong bốn mươi năm mới dung luyện thành một khối. Ngài Trường Khánh Nhàn ngồi rách mười mấy chiếc bồ đoàn mới được thấy tánh bản lai. Người đời nay, trừ một vài vị Thánh nhơn ứng thân thị hiện để làm mô phạm cho quần chúng. Ngoài ra các vị khác tu thiền định chỉ tạm được thân tâm an tỉnh hoặc thấy thiện cảnh giới là cùng!

Chỉ duy có Niệm Phật pháp môn là có thế ra khỏi luân hồi. Bởi môn này đã dùng hết tự lực, còn nhờ thêm tha lực. Dù nghiệp hoặc chưa dứt, cũng nhờ sức Phật tiếp dẫn mà được đới nghiệp vãng sanh. Khi đã về Cực Lạc, tất không còn thối chuyển vĩnh viễn thoát luân hồi.

Kiếp trước tu Thiền định

Đôi khi hạng phàm phu do nghiệp duyên đặc biệt cũng nhớ được kiếp trước, nhưng đây chỉ là trường hợp ít có trong muôn một. Hoặc đó là Bồ Tát thị hiện để cho chúng sanh biết có luân hồi, ngoài ra tất cả khi chuyển sanh đều bị mê muội. Khi đã hôn mê, thì bao nhiêu sự hiểu biết về đạo lý và những tâm nguyện nơi kiếp trước, đều vì vô minh che lấp khiến cho lãng quên.

Duyệt qua chỗ kiến văn, bút giả từng nghe có vị thuật lại: Lúc trẻ tuổi mỗi khi nằm mơ thấy mình bay tự do cao vút đi khắp mọi nơi. Tuổi càng lớn lại thấy bay thấp lần lần, sau không còn bay được nữa.

Trong quyển Phật Học Chỉ Nam, có kể chuyện ông Viên Thủ Đồng, người ở đất Trường Sơn bên Trung Hoa. Lúc bốn năm tuổi, trong đêm tối thấy rõ rệt các vật như ban ngày. Mấy năm kế, sự thấy mờ giảm lần. Từ mười tuổi trở lên, ông không còn thấy nữa. Chỉ đôi khi nửa đêm thức dậy ngẫu nhiên thấy rõ được trong giây lát. Khoảng mười bảy tuổi về sau, hai ba năm mới thấy một lần, nhưng chỉ lóe sáng lên rồi liền tắt mất. Những vị này kiếp trước đều có tu nhưng khi chuyển thế bị mê đi, kế đó trần nhiễm càng sâu, thần minh càng tiêu giảm.

*

Có những vị như vị Thiên Đại Hạt Tử ở Nhựt Bản, Ngụy Tịch Phủ ở Trung Hoa. Ngồi một nơi thấy rõ những vật xung quanh cách xa đến mấy mươi dặm. Có nhiều người thấy được vật dưới đất, sự việc cách tường vách. Hoặc thấy đồ để trong túi của quần chúng, mà thế gian gọi là thiên nhãn.

Nhưng vấn đề đáng tiếc nhất là họ không chịu tu. Bởi thế lần lần sự thấy suy giảm, kết cuộc cũng như thường nhơn. Lại có những vị xem sách một lần rồi gấp lại đọc thuộc lòng không sai một chữ. Hoặc văn tài mau lẹ xuống bút thành phú, mở miệng thành thi…Nhưng không chịu tu hành, đôi khi trở lại bài bác đạo Phật.

Cổ đức bình luận những người sau này, kiếp trước tu Thiền định đến trình độ khá cao, đã có chỗ sở đắc. Nhưng bởi những vị hành trì theo tông môn chỉ nhận ngay tự tâm, phá trừ Phật kiến, Pháp kiến. Nghĩa là để tâm rỗng không chẳng thấy có Phật và Pháp. Nên khi chưa chứng đạo phải chuyển sanh trở lại. Duy bằng cứ vào sự thông minh của mình, không ưa thích đạo Phật. Các bậc xưa còn như thế, người tu hiện tại sở đắc phỏng có là bao?

Cho nên muốn bảo đảm được giải thoát khỏi sanh tử tất phải tu thêm môn Tịnh Độ. Dù tu các môn khác cũng nên kiêm niệm Phật phát nguyện vãng sanh về Cực Lạc.(Niệm Phật Thập Yếu)

(Thiền Định là gì – Tại sao tu Thiền nhất định phải kiêm thêm Tịnh Độ)

Tuệ Tâm 2021.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *